Od szkicu do własnej poprawki

  1. Sprawdź, czy możesz poprosić AI o uwagi do szkicu. Zajrzyj do polecenia, sylabusa i zasad uczelni. Ustal, czy wolno uzyskać informację zwrotną na tym etapie, jakiego narzędzia możesz użyć i jak zgłosić jego użycie. Jeśli zasady są niejasne, zapytaj prowadzącego: „Czy mogę pokazać narzędziu fragment własnego szkicu i poprosić o wskazanie niejasności, jeśli tekst poprawię samodzielnie?”. Do czasu odpowiedzi pracuj bez AI. Przykładowo na Uniwersytecie Gdańskim zasady użycia AI w pracach zaliczeniowych określa osoba prowadząca zajęcia. Gdy dopuszcza użycie, student ujawnia je w podany przez nią sposób.
  2. Zachowaj szkic i wybierz jedno kryterium oraz jeden fragment. Weź kryterium z polecenia, np. „wniosek wynika z danych i nie wykracza poza nie”. Zapisz, po czym je rozpoznasz: czytelnik widzi, które dane uzasadniają wniosek i gdzie kończy się ich zasięg. Wybierz krótki fragment, na którym da się to sprawdzić. Do czatu przekaż tylko własny fragment i tyle kontekstu, ile potrzeba do oceny. Pomiń dane osobowe, informacje poufne, cudze prace, materiały z zajęć i wyniki badań, których nie wolno udostępniać w danym narzędziu. Samo usunięcie nazwiska nie wystarczy, jeśli opis nadal pozwala rozpoznać osobę. Jeśli bez chronionych danych uwaga straci sens, zrób przegląd lokalnie, bez AI.
  3. Poproś o dwie uwagi do wybranego kryterium. Użyj polecenia poniżej. W konsultacji model wskazuje miejsce, nazywa problem i zadaje pytanie. Decyzja i zapis poprawki należą do ciebie. Polecenie „napisz lepszy akapit” zleca modelowi tworzenie tekstu. Gdy agent ma sam nanieść zmiany w dokumencie, zlecasz mu także edycję pliku, nawet jeśli potem zatwierdzasz zmiany. Zgoda na konsultację nie obejmuje automatycznie żadnej z tych czynności. Jeśli model mimo instrukcji poda gotowy akapit, pomiń go. Poproś jeszcze raz o samą diagnozę i pytanie do twojego szkicu. Jeśli znowu dostaniesz gotowy tekst, odłóż odpowiedź i dokończ przegląd bez AI.
  4. Oceń uwagi i samodzielnie zredaguj tekst. Znajdź oba miejsca w oryginale. Każdą uwagę porównaj z poleceniem, kryterium i materiałem, na którym opierasz pracę. Przyjmij ją, jeśli wskazuje rzeczywisty problem; odrzuć, jeśli prowadzi poza kryterium, przeczy danym albo usuwa coś wymaganego. Możesz też odłożyć decyzję, jeśli brakuje materiału do sprawdzenia. Zamknij czat i wprowadź własną poprawkę w kopii szkicu. Porównaj obie wersje zdanie po zdaniu. Wskaż widoczną zmianę i sprawdź, czy nowe sformułowanie nie dodaje liczby, uogólnienia lub związku przyczynowego, którego nie potwierdza materiał.
  5. Zapisz decyzje i przygotuj deklarację według zasad kursu. W notatce wskaż, co zrobiłeś z każdą uwagą i jak sprawdziłeś poprawkę. Deklarację złóż w formie i miejscu wskazanym przez prowadzącego. Jeśli kurs wymaga podania nazwy i wersji narzędzia, polecenia lub zapisu rozmowy, przygotuj te elementy zgodnie z instrukcją. Opisz rzeczywisty zakres pomocy. Jeśli zasady dopuszczają krótką formę, możesz użyć wzoru: „Po napisaniu szkicu użyłem/am [nazwa narzędzia] do uzyskania uwag o [kryterium] w [fragment]. Uwagi oceniłem/am samodzielnie. [Opisz, co wykorzystałeś/aś i jak powstała wersja końcowa]”.

Gdy AI jest niedozwolone albo nie masz do niego dostępu, zrób te same dwa odczytania w edytorze bez funkcji AI. Najpierw zaznacz wniosek i zdanie, które go uzasadnia. Potem poszukaj miejsca, w którym wniosek wykracza poza dane albo brakuje ważnego ograniczenia. Zapisz własną diagnozę i pytanie do każdego miejsca. Jeśli drugiego problemu nie ma, zanotuj, co sprawdziłeś. Samodzielnie musisz też znaleźć miejsca do przeglądu, więc na początek wybierz jeden krótki akapit. Wynik sprawdzasz według tego samego kryterium. Jeśli prowadzący dopuszcza konsultację z inną osobą, możesz poprosić ją o uwagi w tym samym formacie.

Polecenie do skopiowania

Przeczytaj fragment mojego szkicu. Potrzebuję uwag do jednego kryterium.

Cel i wymagania zadania (mój krótki opis): [uzupełnij]
Kryterium, które chcę sprawdzić: [uzupełnij]
Fragment mojego szkicu, który mogę udostępnić: [wklej]

Wskaż dwa miejsca, którym warto się przyjrzeć pod kątem tego kryterium.
Dla każdego podaj:
1. Fragment: przytocz kilka słów z mojego szkicu, żebym znalazł/a miejsce.
2. Diagnoza: wyjaśnij w jednym zdaniu, co może być niejasne dla czytelnika albo czego wniosek nie uwzględnia.
3. Pytanie pomocnicze: zadaj jedno pytanie, które pomoże mi samodzielnie ocenić i poprawić to miejsce.

Jeśli widzisz tylko jeden problem albo brakuje kontekstu, powiedz to. Nie wymyślaj drugiej uwagi na siłę.
Nie przepisuj ani nie przeredagowuj tekstu. Nie proponuj gotowych sformułowań.
Nie dopisuj faktów, danych ani argumentów. Nie wyszukuj ani nie twórz źródeł.

Przykład redakcji: wniosek z dwóch pomiarów

Scenariusz do wypróbowania. Redakcja opracowała fikcyjne zadanie, dane, szkic i odpowiedź ilustrującą zachowanie modelu. To nie jest zapis rozmowy ani relacja z zajęć.

Zadanie i zasady. Na podstawie dwóch poniedziałkowych pomiarów zajętości czytelni wybierz godzinę kolejnego pomiaru: 16.00 lub 18.00. Uzasadnij wybór i wskaż, czego z danych nie można ustalić. W tym zadaniu wolno skonsultować własny szkic w narzędziu o fikcyjnej nazwie „Czat uczelniany”. Student sam poprawia tekst i oddaje akapit z krótką informacją o użyciu AI.

Dane do sprawdzenia. W czytelni są 24 miejsca. W poniedziałek o 16.00 zajętych było 8, a o 18.00 – 18. Nie ma pomiarów z innych dni. Student wpisuje do polecenia cel zadania, kryterium „wybór godziny jest uzasadniony danymi i uwzględnia ich ograniczenia” oraz poniższy szkic. Sam szkic zawiera oba odczyty, więc nie potrzeba załącznika ani dodatkowych danych.

Przed poprawką:

W poniedziałek o 16.00 zajętych było 8 z 24 miejsc, a o 18.00 – 18 z 24. Następny pomiar proponuję o 18.00. Dwa odczyty z jednego dnia nie pokazują, czy różnica powtarza się w inne dni.

Fragment Diagnoza Pytanie pomocnicze
„Następny pomiar proponuję o 18.00” Godzina jest podana, ale czytelnik musi sam odtworzyć powód jej wyboru. Który wynik porównania uzasadnia wybór tej godziny i co ma sprawdzić następny pomiar?
„Dwa odczyty z jednego dnia” To zdanie ponownie odwołuje się do poniedziałkowych pomiarów, przez co może sprawiać wrażenie powtórzenia. Czy możesz pominąć ostatnie zdanie, skoro dzień pomiaru podajesz już na początku?

Po samodzielnej poprawce:

W poniedziałek o 16.00 zajętych było 8 z 24 miejsc, a o 18.00 – 18 z 24. Kolejny pomiar proponuję o 18.00, bo o tej godzinie w poniedziałek więcej miejsc było zajętych. Wynik z innego dnia porównam z poniedziałkowym odczytem o tej samej porze. Dwa odczyty z jednego dnia nie pokazują, czy różnica powtarza się w inne dni.

Notatka studenta. Przyjąłem pierwszą uwagę. Dopisałem powód wyboru 18.00: w poniedziałek 18 zajętych miejsc to więcej niż 8. Doprecyzowałem też cel następnego odczytu. Pojedynczy pomiar o 18.00 w innym dniu pozwoli porównać zajętość o tej samej godzinie; nie pokaże, czy w tamtym dniu o 18.00 było tłoczniej niż o 16.00. Drugą uwagę odrzuciłem. Data obserwacji i ograniczenie wniosku pełnią różne funkcje. Bez ostatniego zdania zabrakłoby odpowiedzi na część polecenia o tym, czego nie da się ustalić. Liczby zostały bez zmian i nie twierdzę, że o 18.00 czytelnia jest zazwyczaj bardziej zajęta.

Przykładowa deklaracja do tego zadania. „Po napisaniu szkicu użyłem narzędzia Czat uczelniany, żeby uzyskać dwie uwagi do uzasadnienia wyboru godziny i ograniczeń wniosku. Jedną uwagę wykorzystałem, drugą odrzuciłem po sprawdzeniu polecenia. Akapit poprawiłem samodzielnie”.

Można też uzasadnić wybór 16.00: jeśli chcesz sprawdzić, czy niższa zajętość się powtórzy, porównaj wynik o tej porze z poniedziałkowym odczytem 8 zajętych miejsc. W obu wersjach czytelnik powinien widzieć, jak odczyt z poniedziałku wiąże się z celem następnego pomiaru. Aby sprawdzić, czy w kolejnym dniu powtarza się różnica między godzinami, trzeba zmierzyć zajętość o obu porach.

Karta samooceny po pierwszej próbie

Jeśli pracujesz bez AI, wpisz własne diagnozy. Gdy nie ma drugiej uwagi, odnotuj, co sprawdziłeś przy drugim odczytaniu.

Sprawdzane kryterium: […]
Uwaga 1 (miejsce i diagnoza): […]. Przyjmuję / odrzucam / odkładam, bo […].
Uwaga 2 (miejsce i diagnoza): […]. Przyjmuję / odrzucam / odkładam, bo […].
Przed: […]. Po: […]. Czytelnik może teraz rozpoznać […].
Jak sprawdziłem/am, że poprawka wynika z materiału i nie dodaje niepotwierdzonej tezy: […].
Wymóg kursu dotyczący deklaracji i miejsce, w którym ją składam: […].

Po pierwszym użyciu wskaż jedno zdanie, które zmieniło się na korzyść wybranego kryterium, i powiedz, co konkretnie czytelnik może z niego wyczytać. Jeśli obie uwagi były ogólne albo dotyczyły innego problemu, zawęź kryterium i wybierz krótszy fragment. Gdy nie możesz bezpiecznie podać potrzebnego kontekstu, przejdź na przegląd bez AI.

Co zbadano, a co proponuje redakcja

W eksperymencie Ying Liu i Mo Shi uczestnicy kursu pisania akademickiego dla pierwszego roku poprawiali jeden esej argumentacyjny. Po uwzględnieniu ocen pierwszych wersji grupa, która dostała uwagi modelu oparte na kryteriach oceny, uzyskała za poprawione eseje wyższe wyniki niż grupa, która dostała ogólną instrukcję przejrzenia tekstu bez uwag do treści. Średnia ocena po redakcji spadła względem pierwszej wersji we wszystkich grupach. W grupie z uwagami AI spadek był mniejszy niż w grupie kontrolnej. To porównanie grup po jednym cyklu redakcji. Nie mówi, czy studenci później lepiej pisali samodzielnie. Polecenie z dwiema uwagami i karta samooceny to propozycja redakcji; autorzy badania ich nie testowali.

Źródła